Groźby, ustalenia członków internetowej grupy, propozycja wspólnego działania, a czasem zwykła rozmowa wyrwana z kontekstu. Wiadomości z Discorda i innych komunikatorów mogą mieć istotne znaczenie w postępowaniu karnym. Problem nie kończy się jednak na wykonaniu zrzutu ekranu. Trzeba jeszcze ustalić pochodzenie treści, jej kompletność, tożsamość użytkownika i zgodny z prawem sposób pozyskania danych.
W listopadzie 2026 r. temat zyskuje dodatkowy wymiar. Unijne rozporządzenie o elektronicznych dowodach stosuje się od 18 sierpnia 2026 r., a 3 listopada 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych rządu opublikowano założenia polskiego projektu UC172. Te dwa etapy trzeba od siebie odróżnić: obowiązującego aktu Unii nie wolno utożsamiać z projektowaną polską ustawą.
Tak. Kodeks postępowania karnego nie ogranicza postępowania dowodowego do zeznań świadków i papierowych dokumentów. Zgodnie z art. 167 k.p.k. dowody przeprowadza się na wniosek stron albo z urzędu. Korespondencja elektroniczna może więc służyć ustalaniu okoliczności istotnych dla sprawy, o ile jej wykorzystanie odpowiada regułom postępowania.
Istotny jest cel dowodu. Wysłana wiadomość może potwierdzać, że określone konto przesłało konkretną treść w oznaczonym czasie. Nie zawsze natomiast dowodzi, że właściciel konta osobiście pisał wszystkie wiadomości, rzeczywiście zamierzał wykonać opisany czyn albo że ustalenia uczestników rozmowy zostały zrealizowane. Kontekst, autorstwo i znaczenie wypowiedzi są odrębnymi zagadnieniami dowodowymi.
Zrzut ekranu bywa pierwszym śladem zdarzenia i może mieć wartość dowodową. Nie zastępuje jednak automatycznie oryginalnej korespondencji i informacji przechowywanych przez dostawcę usługi. Na obrazie można zmienić nazwę użytkownika, pominąć wcześniejsze wiadomości albo przedstawić fragment rozmowy bez daty i oznaczenia kanału.
Wiarygodność materiału może wzmacniać zgodność identyfikatorów wiadomości, danych o czasie i strefie czasowej, zapisów na urządzeniach uczestników, plików załączonych do rozmowy oraz innych niezależnych źródeł. Dla organu procesowego znaczenie ma również to, czy da się odtworzyć sposób zabezpieczenia danych i wykluczyć nieudokumentowaną ingerencję w materiał.
W prawie krajowym istotne znaczenie mają przepisy dotyczące zatrzymania rzeczy i przeszukania. Art. 217 k.p.k. reguluje żądanie wydania rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie. Art. 236a k.p.k. przewiduje odpowiednie stosowanie przepisów tego rozdziału do dysponenta i użytkownika urządzenia zawierającego dane informatyczne albo systemu informatycznego, w zakresie danych przechowywanych w urządzeniu, systemie lub na nośniku.
Nie oznacza to nieograniczonego uprawnienia do przeglądania cudzych kont. Konkretna czynność musi mieć podstawę prawną, określony zakres i podlegać właściwym gwarancjom procesowym. Uzyskanie kopii korespondencji z telefonu uczestnika rozmowy i wystąpienie do zagranicznego usługodawcy o dane to dwa różne sposoby pozyskiwania materiału.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1543 ustanawia mechanizm europejskich nakazów wydania i zabezpieczenia dowodów elektronicznych w określonych transgranicznych sytuacjach. Stosuje się je od 18 sierpnia 2026 r. Jego zasadniczym celem jest umożliwienie organom prowadzącym postępowania karne kierowania odpowiednich nakazów do dostawców usług, którzy oferują usługi w Unii i mają zakład albo przedstawiciela prawnego w innym państwie członkowskim, na warunkach określonych rozporządzeniem.
Trzeba rozróżnić nakaz zabezpieczenia danych od nakazu ich wydania. Pierwszy ma przeciwdziałać utracie określonych informacji, zanim zostaną uzyskane w odpowiednim trybie. Drugi służy ich przekazaniu, jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki. Rozporządzenie różnicuje także kategorie danych, w tym dane identyfikujące użytkownika, dane o ruchu i treść komunikacji, oraz wiąże z nimi odmienne wymagania i gwarancje. Nie jest generalną zgodą na nieograniczony dostęp do prywatnych rozmów.
3 listopada 2026 r. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów opublikowała kartę projektu UC172 zatytułowanego „Projekt ustawy o wdrożeniu europejskiego systemu wymiany dowodów elektronicznych w postępowaniu karnym”. Z informacji rządowej wynika, że projekt ma służyć wdrożeniu dyrektywy (UE) 2023/1544 i stworzeniu krajowych rozwiązań potrzebnych do praktycznego stosowania rozporządzenia 2023/1543.
Opis założeń przewiduje między innymi obowiązek ustanawiania przez właściwych dostawców usług wyznaczonego zakładu albo przedstawiciela prawnego, rolę Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej oraz zmiany w Kodeksie postępowania karnego dotyczące wydawania i wykonywania europejskich nakazów. Według karty projektu planowany termin jego przyjęcia przez Radę Ministrów to I kwartał 2027 r.
UC172 nie jest jeszcze obowiązującą polską ustawą. Na potrzeby tego opracowania zweryfikowano oficjalną kartę projektu i opis jego założeń, nie zaś kompletny tekst projektowanych przepisów. Dlatego nie można przypisywać mu szczegółowych rozwiązań wykraczających poza odczytany komunikat. Wskazany w karcie brak pełnej transpozycji dyrektywy pokazuje, że praktyka stosowania nowych instrumentów nie jest wolna od problemów.
Nie można tego obiecać. Odpowiedź zależy od podstawy i zakresu żądania, charakteru postępowania, rodzaju potrzebnych danych, tego, czy dostawca jest objęty odpowiednim instrumentem prawnym, oraz od faktycznej dostępności informacji. Inaczej ocenia się dane pozwalające zidentyfikować konto, a inaczej treść prywatnej korespondencji. Sam fakt korzystania z zagranicznej platformy nie przekreśla możliwości uzyskania dowodu, ale też nie usuwa ograniczeń prawnych i technicznych.
W postępowaniu karnym znaczenie ma ponadto prawo do obrony i możliwość kwestionowania dowodu. Nawet dokumenty otrzymane od usługodawcy wymagają oceny, czy konkretną wiadomość można przypisać określonej osobie, czy nie pominięto istotnego kontekstu i czy dany materiał dowodzi zarzucanego zachowania. Treść komunikacji nie zastępuje całości ustaleń faktycznych.
Jeżeli wiadomości wskazują na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, nie należy czekać na analizę przepisów o współpracy transgranicznej. W sytuacji nagłego zagrożenia należy powiadomić służby. W pozostałych przypadkach warto zabezpieczyć oryginalną korespondencję dostępną we własnym koncie, identyfikatory rozmowy, daty, nazwy kanałów i załączniki, a także odnotować, w jaki sposób materiał uzyskano.
Nie należy samodzielnie przełamywać zabezpieczeń cudzych kont ani rozpowszechniać materiału, który może zawierać dane osobowe, treści intymne lub inne szczególnie chronione informacje. To, że określona treść ma potencjalną wartość dowodową, nie upoważnia do jej zdobywania dowolnymi metodami.
Czy sam zrzut ekranu z Discorda wystarczy do postawienia zarzutów?
Nie da się odpowiedzieć bez znajomości sprawy. Zrzut może być istotną informacją dla organów, lecz przypisanie przestępstwa wymaga oceny całego materiału i spełnienia właściwych przesłanek procesowych.
Czy nakaz zabezpieczenia danych oznacza, że prokurator od razu je otrzyma?
Nie. Zabezpieczenie informacji przed utratą i ich późniejsze wydanie to odrębne czynności. Każda podlega właściwym warunkom i procedurze.
Czy projekt UC172 już obowiązuje?
Nie. Według oficjalnego wykazu rządowego na 7 listopada 2026 r. UC172 pozostaje projektem. Bezpośrednio stosowane rozporządzenie UE 2023/1543 ma odrębny status prawny.
Stan prawny i etap legislacyjny zweryfikowane na 7 listopada 2026 r. Podstawowe przepisy: art. 167, art. 169, art. 217 i art. 236a k.p.k.; rozporządzenie (UE) 2023/1543 (stosowane od 18 sierpnia 2026 r.); dyrektywa (UE) 2023/1544 (termin transpozycji 18 lutego 2026 r.). Projekt UC172: karta rządowa opublikowana 3 listopada 2026 r.; według stanu odczytanego w dacie weryfikacji nie jest ustawą obowiązującą.
Źródła urzędowe: Kodeks postępowania karnego — Dz.U. z 2026 r. poz. 490 z późn. zm.; rozporządzenie (UE) 2023/1543; dyrektywa (UE) 2023/1544; KPRM — karta projektu UC172. O prawach uczestników postępowania przeczytasz również w poradzie o przesłuchaniu świadka i podejrzanego.
Artykuł ma charakter informacyjny. Ocena legalności pozyskania danych, wiarygodności komunikacji i praw uczestników wymaga odniesienia do okoliczności konkretnego postępowania.
Powrót
Skontaktuj się z nami już dziś i umów na konsultację. Nasz zespół ekspertów zadba o Twoje interesy i pomoże znaleźć najlepsze rozwiązanie prawne.
Kancelaria Adwokacka Adwokat Tomasz Kiereś
ul. Mennicza 1
43-400 Cieszyn
tel. kom. +48 507 400 359
t.kieres@adwokat-cieszyn.pl